Utvrđena diskriminacija zbog segregacije u OŠ „Branko Radičević“ u Bujanovcu

Poverenik za zaštitu ravnopravnosti, po pritužbi Praxisa, utvrdio je da su OŠ „Branko Radičević“ u Bujanovcu, Opštinska uprava Opštine Bujanovac i Ministarstvo prosvete, nauke i tehnološkog razvoja, svako sa aspekta svoje nadležnosti, povredili odredbe članova 6. i 19. Zakona o zabrani diskriminacije jer nisu sproveli adekvatne i efikasne mere kako bi sprečili i otklonili formiranje odeljenja koja čine isključivo romski učenici u pomenutoj školi. 

Formiranje segregisanih odeljenja školske 2018/19 godine je svakako bio povod za obraćanje poverenici, ali je, pored toga, Praxis ukazao da segregacija postoji na nivou škole duži niz godina, da odeljenja koja čine isključivo romski učenici postoje u gotovo svim razredima, da postoji očigledna nesrazmera zastupljenosti romskih učenika i njihovih roditelja u Učeničkom parlamentu, Savetu roditelja i Školskom odboru, da su godišnji planovi škole opterećeni sterotipnim i diskriminatornim konstatacijama, kao i da lokalna sredina nije podržavajuća za pripadnike romske zajednice. U toku postupka pred poverenicom utvrđeno je da su navodi Praxisa osnovani i preporučene su mere koje je potrebno sprovesti,  koje osim desegregacije imaju za cilj uključivanje pripadnika romske nacionalne manjine u rad školskih tela i obuku  svih zaposlenih na temu diskriminacije, kao i mere čiji je cilj razvijanje duha tolerancije, poštovanja različitosti i nediskriminatornog ponašanja.

Segregacija u OŠ „Branko Radičević“ u Bujanovcu nije usamljen slučaj i od Srbije se očekuje da posebno razmotri problem segregacije u obrazovanju, kako je i Evropska komisija skrenula pažnju državi u izveštaju iz 2019. godine. Na ovaj specifičan društveni problem koji ozbiljno ugrožava prava deteta, Praxis je nastojao da ukaže i ranije podnošenjem pritužbi Poverenci za zaštitu ravnopravnosti. Međutim, poverenica je izbegavala da utvrdi diskriminaciju bez obzira na postojanje segregacije u slučaju OŠ „Vuk Karadžić“ u Nišu ili je bila mišljenja da je povređeno pravo na obrazovanje iz Zakona o osnovama sistema obrazovanja i vaspitanja ali ne i da su povređene odredbe Zakona o zabrani diskriminacije kao što je to bio slučaj povodom pritužbe u OŠ „Jovan Jovanović Zmaj“ u Surdulici.

Imajući u vidu dosadašnji stav po pitanju postojanja diskriminacije u slučajevima segregacije romskih učenika još više naglašavamo važnost odluke poverenice u konkretnom slučaju i verujemo da će mišljenje koje je donela imati značajan uticaj na postupanje i rad državnih ustanova, odnosno da će doprineti suzbijanju i iskorenjivanju ove štetne društvene pojave. 

Saopštenje je objavljeno na sajtu Praxisa.

 Discrimination Resulting from Segregation Established in the Primary School “Branko Radičević” in Bujanovac

The Commissioner for Protection of Equality, acting upon a complaint lodged by Praxis, established that the Primary School “Branko Radičević” in Bujanovac, the Administration of Bujanovac Municipality and the Ministry of Justice, Science and Technological Development had violated, within their respective purviews, Articles 6 and 19 of the Law on the Prohibition of Discrimination because they failed to implement appropriate and effective measures to prevent and eliminate the formation of Roma-only classes in the said school.

The formation of segregated classes in the school year 2018/19 was certainly a reason for addressing the Commissioner, but Praxis also pointed out that segregation had existed in this school for many years, that only-Roma classes existed in almost all grades, that there was an obvious disproportionate representation of Roma pupils and their parents in the Student Parliament, the Parent Council and the School Board, that annual school plans were burdened with stereotypical and discriminatory statements, and that the local environment was not supportive for the Roma community. In the procedure, the Commissioner established that Praxis’ allegations were founded and recommended measures for desegregation, but also for involving members of the Roma national minority in the work of school bodies, and training of all employees about discrimination, as well as measures aimed at developing a spirit of tolerance, respect for diversity and non-discriminatory behaviour.

The segregation in the Primary School “Branko Radičević” in Bujanovac is not an isolated case, and Serbia is expected to specifically consider the problem of segregation in education, as the European Commission pointed in its Serbia 2019 Report. Praxis also tried to stress this specific social problem which seriously violates the rights of the child by lodging complaints with the Commissioner for Protection of Equality on earlier occasions. However, the Commissioner either avoided to establish discrimination despite the existence of segregation in the PS “Vuk Karadžić” in Niš or considered that the right to education referred to in the Law on the Fundamentals of the Education had been violated, and not the provisions of the Law on the Prohibition of Discrimination, as claimed in the complaint against the PS “Jovan Jovanović Zmaj” in Surdulica.

Bearing in mind the position so far regarding the existence of discrimination in the cases of segregation of Roma pupils, we reiterate the importance of the Commissioner’s decision in this particular case, and believe that the issued opinion will have a significant impact on the actions and work of public institutions, and that it will contribute to the suppression and eradication of this harmful social phenomenon.

The statement has been published on Praxis website.