Kultura Roma u Beogradu

Romi su nacionalna zajednica koja je poslednih hiljadu godina migrirala širom Europe. Kultura Roma ima bogatu usmenu tradiciju, s naglaskom na porodične vrednosti. Često prikazani kao čudnovati i egzotični, Romi su se godinama suočavali s diskriminacijom i progonom. Prema lingvistima i istoričarima koji su istraživali kulturu i istorijat romskog naroda, došlo se do sazanja da su vekovima unazad stereotipi i predrasude negativno uticali na razumevanje romske kulture.

Takođe, budući da Romi žive među drugim populacijama u mnogim različitim regijama, na njihovu etničku kulturu uticala je interakcija s kulturom okolnog stanovništva. U romskoj kulturi postoje neki jedinstveni i posebni aspekti koji samo njima svojstveni.

Kada je reč o kulturi i tradiciji ovdašnjih Roma, ona je gotovo indentična kao i u drugim državama u kojima Romi žive. Na teritoriji grada Beograda živi najveći broj Roma u Srbiji. Kulturno stvaralaštvo romske zajednice nije tako razvijeno, kao pre nekoliko destina godina.

Više informacija poslušajte u radio emisiji „O nama je reč – Amendar kerol pe lafi“

Projekat „O nama je reć – Amendar kerol pe lafi“ sufinansiran iz budžeta Republike Srbije – Ministarstva kulture i informisanja, ,,Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva”, projekat realizuje Roma World.

Kultura e Rromengi ko Beograd

Rroma tane nacionako amalipa kova ko agorutna milja bersh kerdja migracije ko sa e Evropa. Kultura e rromengi isi baravali tradicija ko muj, kote sikave familijake shukaripa. But droma sikavde sar chudna thaj egzotichna, o rroma bershencar dikhenajpe diskriminacijaja thaj paldipaja.

O Lingvistija thaj istoricharija kola rodena e kultura thaj historija taro rromano manushikanipa, alo pe dji ko djandlipa, kaj bershencar palal o stereotipija thaj predrasude sebepi na razuminipe sar valjani e rromani kultura. O Rroma djivdinena mashkaro avera populacije ko savena regije, ko olengiri etnikani kultura but impakti sine interakcija avere manushencar. Ki rromani kultura isi nesave jekhutne thaj ulavde aspektija kola samo on djanena.

Kana tano lafi tari kultura thaj tradicija taro Rroma akatar, oj tano jek sar em ko aver rashtre kote o Rroma djivdinena. Ki teritorija taro foro Beograd djivdinola em baro gendo taro rroma ki Srbija. Kulturako keriba tari buti taro rromano amalipa naje but razvimo, sar anglal o desh bersh.

Problemija kolencar dikhenape o amalipa kola kerena buti ko arakhipa tari kultura taro rromano amalipa thaj sar te zorarkerolpe terne Rroma thaj Rromnja te keren buti kol arakhipa tari kultura, kerdjam lafi e Zoran Kalanjosh – generalno sekretari taro Nacionako saveti e romengo, Sofija Osmanovich anglal o Koordinacionako trupo basho te dikhol e realizacija basi Strategija e rromengi, sar em e Dragan Stankovich prezidento taro NGO Rrom taro Beograd.

Me sar gndinav tradicija taro jek amalipa but importatno, shaj ovol em importantno te arakhol pe odoja nacija, numa olakoro identiteti.

O Rroma em ako naje olen rashtra, shaj sine te arakhen plo nacioanko identiteti adjahar so arakhle pli ćhib thaj tradicija  .

Ako naje kultura, naje sikljovipa, naje te ovol ni Rroma on na egzistirinen, na dićhona sebepi tari odoja kultura, nesave manusha aćhavena da odoja kultura te bi shaj olencar kerena manipulacija, thaj te phagen olen ko so po tikne grupe.

Kobor kulturake amalipa aktivna ko foro Beograd?

Isi nekobor amalipa kola kerena buti ko arakhipa tari kultura thaj tradicija e rromengi.Jek taro em purane amlipa Beograd, kova egzistirini taro 1969 bersh, thaj on em but buti kerena ko belezhipa taro na kanunesi priznaimi „Bibijaki“, koja ko akav bersh belezhimi ko 140-to drom.

Sine desh numa kana khanchi khoni na kerol buti, soske naje thajra, naje than kote te keren buti, rodindje tari komuna , taro foro numa na lilje khanchi, sine nesave Muzeija, numa on da akana na kerena buti, soske nashti finansirinena pe.

Sar te ovol po shukar e buti taro amalipa thaj terne manusha kola kerena buti ki kultura?

Gndinav kaj valjani te ovol amen, na samo ko Beogradi, numa ki Srbija, Kulturako centro kova bi kerolaj buti na samo e ternencar, numa saamaro amalipa te ćhiva ko programi, kova ka anol po shukaripa. Koordinacionako trupo tano kol vakeripa, numa nashti vakerav sa o informacije, numa ka ovol tumen informacije kana ka startuina o procesi.

E ternen valjani te zorarkerol pe prekalo projektija, te ramosren pe konkursija, te o terne konkurishinen, te shaj te finansirinen pe prekalo odola projektija, te zorardjoven.

Buti taro rromane amalipa phare te djan anglal, soske em ako ramosaren pe nesave konkursija, odola proektija dena okolenge kola vech kerena buti thaj finansijski shukar, soske te pokinen ko nesavo amalipa, odova amalipa valjani te ovol ole finansijaki struktura, te ovol olen thajra kola nakhlje prekalo rachuni, a odova naje.

Buti taro rromane NGO valjani ko svako dive te djal anglal, odoleske so o krisi menjinipe, o programija tari amari phuv koja djal premali EU menjinenape thaj isi olen pli rig. Odoleske o NGO rromane valjani te keren buti premalo krisi. Amen djana kaj  amalipa kola naje profitabilno konkurishinena ko konkursija, valjani te sokljoven premalo neve hakaja koja ramosarol e EU. EU tani em baro donatori ki Srbija, numa avera mashkarthemutne thaj kherutne donatorija.Sikljovipa taro terne but importantno, soske sikljovipa procesi kova ovola uvek, than ćlanija taro odola amalipa valjani te oven edukujme, thaj te ovol konntinuiteti, taro bersh ko bersh.

But djene ka ovol olen jek gndipa kaj arakhipa taro kulturako identiteti importantno segmenti, sar bi ovolaj po zoralo than taro romano amalipa, sar ki Srbija, adjahar em ko javer rashtre ano kola djivdinena o Rroma. Amalikane buchaja taro rashtrake institucije, rromane amalipa, Nacionako saveti e rromngo, numa em sa o amalipa, so po sig te vazdol pe o gndipa taro kulturako thaj nacionako identiteti, maj anglal ko terne Rroma thaj Rromnja. Da li odova ka kerol pe prekalo proektija kote isi ogranichenja, numa e rashtra sistematikane ka kerol buti ko akava problemi, aćhola te dikhol pe ko avutnipa.

Projekti „O nama je reč – Amendar kerol pe lafi“ sufinansirimo taro budjeti e Srbijako – Ministreumi tari kultura thaj informishiba, „Gndipa kola phenenape ko akava projekti, na sikavena gndipa taro organija kola dindje thajra“ projekti realizuinol projekti  Roma World.